Luie winter, levendige lente
05-01-2026
Persoonlijk ben ik een grote voorstander van een wintertuin met karakter en structuur: hier en daar toefjes lang gras, mooie wintersilhouetten van uitgebloeide bloemen, gestapeld dood hout en hoopjes bladeren. Er zijn heel wat goede redenen om je tuin in de winter níét op te ruimen. We zetten de belangrijkste voordelen graag even op een rij.
In de winter zie je weinig insecten, maar ze zijn er wel degelijk. Sommigen trekken weg, anderen overwinteren als adult, maar veruit de meesten overwinteren als eitje, pop of larve in de vegetatie. Wist je dat 30% van alle inheemse bijen bovengronds overwintert in holle stengels als larve, pop of zelfs als bij. Ook de koninginnen van hommels en wespen vind je vaak in stengels terug, net als de eitjes van sprinkhanen. Veel vlinders overleven de winter als ei, rups of pop in bladhopen, stapels dood hout, in de vegetatie , op zolder of in een oude schuur. Ze maken daarvoor zelfs een soort antivries aan! Het komt er dus op aan van die levenscyclus niet te doorbreken om de generaties van de volgende lente en zomer kansen te geven. Door alles netjes op te ruimen, doorbreek je die levenscyclus en verdwijnen heel wat soorten uit je tuin nog voor de lente begint.
Ook vogels hebben het in de winter moeilijker om voedsel te vinden en zijn sterk afhankelijk van gedroogde zaaddozen en uitgebloeide vaste planten. De putter is bijvoorbeeld dol op de zaden van kaardebol, maar ook de zaden van wilde peen, gewone berenklauw, distels en zonnebloemen zijn geliefd bij veel vogelsoorten. Daarnaast zijn er tal van bessen en nootjes van haagplanten en struiken die in deze periode onmisbaar zijn.
De afgestorven delen van planten bieden beschutting aan egels, muisjes en talloze insecten, en beschermen tegelijk de wortels van planten tegen vorst. Ze vormen als het ware een natuurlijke mulchlaag die langzaam composteert en de bodem verrijkt. Dat komt het hele bodemvoedselweb ten goede: schimmels, bacteriën, regenwormen, kevers en mieren varen er wel bij. Minder werk in de tuin betekent dus een gezondere en weerbaardere tuin — en met een laagje sneeuw of rijp erop is het bovendien wondermooi.
In het vroege voorjaar mag je opruimen, vanaf een bodemtemperatuur van 10-12°C ontwaakt het meeste leven. Dan steken de eerste groene blaadjes en jonge scheuten hun kopje op en krijgen ze meer ruimte om te groeien. Het groenafval kan dan gewoon op de composthoop, want in een ecologische tuin gaat niets verloren.
Je hoeft dus zelf niet in winterslaap te gaan, maar je mag gerust wat luier zijn in de tuin en alles zijn natuurlijke gang laten gaan. Daarmee doe je de natuur een groot plezier — en je wordt beloond met gegarandeerd meer leven in het voorjaar en de zomer. Aftellen maar!
Reacties
- Weeral nuttige info en tips opgestoken 😊 Merci daarvoor. (Johan)
Geef een reactie